ناباروري مردان به ناباروري در مردان و آندسته از عوامل و مشكلاتي كه در ناباروري به مردان مرتبط است اطلاق مي گردد و مي تواند دلايل مختلفي داشته باشد همانند: واريكوسل واريكوسل يا واريسي شدن عروق بيضه شايعترين بيماري مردان پس از بلوغ ميباشد و حدود يك ششم مردان واريكوسل دارند. در مرداني كه دچار ناباروري هستند، اين رقم بالاتر است و به 40 درصد ميرسد. واريكوسل شايعترين عامل ناباروري مردان ميباشد. سن شروع بيماري معمولاً در زمان بلوغ و يا بلافاصله پس از بلوغ ميباشد ولي در سن كمتر يا سن بالا نيز ممكن است ايجاد گردد. بيمار ممكن است با شكايت بزرگي، يا عدم تقارن بيضهها، يا درد بيضه، و يا پس از ازدواج، با ناباروري مراجعه كند. ولي شايعترين فرم آن، بدون علامت، و بطور اتفاقي، حين معاينه، متوجه آن ميگردند. اگر واريكوسل براي فرد، عارضهاي ايجاد كند لازم است درمان انجام گردد. درغيراينصورت احتياج به درماني نيست. عوارض واريكوسل شامل ايجاد درد، آتروفي (كوچك شدن سايز و نرم شدن قوام بيضه) و ناباروري مي باشد. درد ناشي از واريكوسل دردي با كيفت احساس سنگيني، كه با فعاليت و ايستادن تشديد يافته و با استراحت بهبود مي يابد. واريكوسل شايعترين علت توليد كم اسپرم و كاهش كيفيت آن است، گرچه همه واريكوسلها بر توليد اسپرم اثر نميگذارند. اليگو اسپرمي به حالتي كه غلظت اسپرم (تعداد اسپرم) در مني اندك باشد اليگواسپرمي (Oligospermia) اطلاق مي شود. بعنوان نمونه فردي با تعداد زير 20 ميليون اسپرم در ميلي ليتر مني اليگواسپرمي تلقي مي شود. تعداد كم اسپرم در مني مي تواند به دلايل مختلفي باشد و اين حالت نيز مي تواند موقتي و يا دائمي باشد. تشخيص اليگواسپرمي با يك تست ساده مني در مركز درمان ناباروري حضرت مريم (س) ميسر مي باشد. در مورد اليگواسپرمي بايد خاطر نشان كرد كه در حال حاضر درمان دارويي قابل اطمينان و قطعي براي اين مورد وجود ندارد. دستيابي به يك بارداري از روش طبيعي به دليل تعداد كم اسپرم براي اين دسته از بيماران بعنوان يك معضل به حساب مي آيد ولي غير ممكن نيست. درحاليكه دستيابي به بارداري طبيعي با تعداد اسپرم كم در حالت كلي بسيار كم مي باشد، ولي مواردي بسياري نيز از بارداري هاي موفقيت آميز نيز گزارش شده است. بسياري از زوج هايي كه با مشكل تعداد كم اسپرم جهت دستيابي به بارداري طبيعي مواجه هستند مي توانند از تكنيك هايي كمك باروركننده (Assisted reproductive technology) نظير تلقيح داخل رحم (IUI) و يا لقاح خارج رحمي (IVF) جهت بارداري موفقيت آميز استفاده كنند. آزواسپرمي آزواسپرمي (Azoospermia) به حالتي اطلاق مي گردد كه يك فرد فاقد اسپرم در مني باشد. اين حالت اغلب با شانس بسيار كم باروري و يا حتي عقيمي همراه است. آزواسپرمي %1 از جمعيت مردان را تحت تاثير قرار مي دهد و ممكن است دليل %20 از موارد مشاهده شده در ناباروري مردان باشد. همانطور كه در بالا اشاره شد نبايد با آاسپرمي كه عدم وجود مني مي باشد اشتباه شود. آزواسپرمي ممكن است به سه نوع اصلي تقسيم شود: - آزواسپرمي پيش بيضه اي: حالتي است كه با تحريك ناكافي بيضه هاي طبيعي و دستگاه تناسلي طبيعي مشخص مي شود. اين حالت به دليل سطوح اندك هورمون FSH و تحريك ناكافي بيضه ها جهت توليد اسپرم مي باشد. آزواسپرمي پيش بيضه اي در %2 درصد از انواع آزواسپرمي ها مشاهده مي شود.
- آزواسپرمي بيضه اي: در اين شرايط بيضه ها غيرطبيعي، آتروفيك و يا كلا وجود ندارند و توليد اسپرم به شدت تحت تاثير قرار مي گيرد يا كاملا انجام نمي شود. از مهمترين عواملي كه سبب آزواسپرمي بيضه اي مي شوند مي توان به دلايل مادرزادي شامل عوامل ژنتيكي مشخص نظير سندرم كلاين فلتر (Klinefelter syndrome)، برخي از موارد نهان بيضگي (Cryptorchism)، سندروم سلول سرتولي تنها (Sertoli cell-only syndrome) و همچنين به مواردي نظير عفونت (التهاب بيضه)، جراحي (تروما، سرطان)، پرتوتابي و يا عوامل ديگر مي باشند.
- آزواسپرمي پس بيضه اي: در آزواسپرمي پس بيضه اي اسپرم توليد مي شود ولي انزال نمي شود، شرايطي كه 7 تا 51 درصد انواع آزواسپرمي را شامل مي شود. مهمترين دلايل بوجود آمدن اين حالت شامل انسداد فيزيكي دستگاه توليد مثلي پس از بيضه مي باشد. معمول ترين دليل هم مي تواند به علت وازكتومي به عنوان يكي از راههاي پيشگيري از آبستني باشد. البته دليل برخي ديگر از انسدادها ممكن است مادرزادي، بدليل عفونت ها باشد. در آزواسپرمي پس بيضه اي اختلالات انزالي شامل انزال برگشت دهنده و يا حتي عدم انزال ممكن است وجود داشته باشد ولي در اين نوع از آزواسپرمي اسپرم توليد مي شود ولي بدلايل ذكر شده خارج نمي گردد.
آاسپرمي آاسپرمي (Aspermia) به فقدان كامل مني اطلاق مي شود و نبايد با آزواسپرمي (Azoospermia) يا فقدان اسپرم در مني اشتباه گرفته شود. بطور طبيعي اين حالت منجر به ناباروري مي شود. يكي از دلايل آاسپرمي مربوط به انزال برگشت دهنده (Retrograde ejaculation) يا ورود مني به داخل مثانه بجاي خروج از ميزراه در زمان انزال مي باشد. اين حالت مي تواند به دليل مصرف زياد دارو يا جراحي پروستات باشد. از ديگر دلايل آاسپرمي مي توان به انسداد مجاري انزالي (Ejaculatory duct obstruction) اشاره كرد كه از مهمترين دلايل آن مي توان به فقدان كامل يا حجم بسيار اندك مني (اليگواسپرمي) كه مني تنها شامل ترشحات غدد پروستات در مجاري انزالي مي باشد اشاره كرد. | 
