ناباروري زنان به ناباروري در زنان و آندسته از عوامل و مشكلاتي كه در ناباروري به زنان مرتبط است اطلاق مي گردد و مي تواند دلايل مختلفي داشته باشد همانند:

سن

تغييرات وابسته به سن از قبيل كاهش ذخيره تخمك ها در تخمدان‌ها (Ovarian reserve)، ممكن است منجر به توسعه ناباروري شود. باروري در زنان پس از سن 27 سالگي شروع به كاهش مي كند و سرعت كاهش باروري پس از سن 35 سالگي تسريع مي گردد. در ارتباط با ذخيره تخمدان از حيث تخمك، يك زن 12% از ذخيره تخمداني خود را در سن 30 سالگي دارد و اين ميزان در سن 40 سالگي به 3% كاهش مي يابد.

نقص عملكرد تخمداني

شايعترين علت ناباروري زنان نقص تخمك گذاري است. اين حالت ممكن است بدليل نقص در عملكرد غده هايپوتالاموس و در نتيجه اختلال در تحريك غده هيپوفيز باشد. استرس، تروما، تغييرات در وزن بدن، بي اشتهايي يا اختلالات در غذا خوردن و فعاليت ورزشي زياد ممكن است فاكتورهايي در توسعه عدم تخمك گذاري باشند. زنان با چنين مشكلاتي LH و FSH كافي را جهت تحريك بلوغ فوليكول ها در تخمدان توليد نمي كنند. فاكتورهاي اندوكرين (شامل بيماري تيروئيد، ديابت، هايپرپرولاكتنمي ، توليد فراوان آندروژن آدرنال) و بيماري كبدي در عملكردهاي هيپوتالاموسي يا هيپوفيزي اختلال ايجاد مي كند كه در نتيجه ممكن است از رشد فوليكول ها، تخمك گذاري يا بقاء كورپوس لوتئوم (كه براي بقاء آبستني ضروري است) جلوگيري كند. اين اختلالات اندوكرين و عدم تعادل ها براي بازيافتن بارداري نياز به اصلاح و كنترل دارند.

سندرم تخمدان پلي كيستيك (PCOS)

اختلالي است كه در 5 تا 10% جمعيت زنان رخ مي دهد. به نظر مي رسد مقاومت به انسولين منجر به هايپرانسولينميي شده كه تخمدانها را به توليد آندروژن بيشتر تحريك مي كند و باعث ايجاد اين سندرم مي شود. زناني كه مبتلا به سندرم تخمدان پلي كيستيك (PCOS) هستند ممكن است همه يا برخي از علايم زير را داشته باشند؛ چاقي، هايپرپرولاكتنمي، كيست هاي تخمداني، نامنظم شدن قاعدگي، علايم هايپرآندروژنيسم (آكنه، آلوپسيا، پرومويي)، هايپركلسترومي، افزايش نسبت LH/FSH و ناباروري. زناني كه وزن اضافه شان در ناحيه كمر توزيع شده است نشانه هاي اغراق آميز و درجه اي از علايم PCOS را دارند. زنان باردار مبتلا به PCOS نيز در خطر بيشتري براي سقط و تحمل مشكلات بارداري قرار دارند.

علل لوله اي/اندومتريال

بيماري التهابي لگن نيز ممكن است در ايجاد ناباروري با ايجاد آسيب در لوله ها و ديواره اندومتريال نقش داشته باشد .اندومتريوزيس حالتي است كه با حضور بافت اندومتريال اكتوپيك مشخص مي شود و ممكن است تاثيري بر جنبه هاي مكانيكي تخمك گذاري، برداشت اووسيت، انتقال توسط لوله فالوو لانه گزيني تخمك بارور داشته باشد.

علل سرويكس

ناباروري سرويكال مي تواند با تغيير در كيفيت و كميت موكوس كه براي عبور اسپرم به رحم ضروري است ايجاد شود. عفونت هايي مانند كلايميديا ممكن است بر كيفيت موكوس تاثير داشته باشد. همينطور، پروسه هاي جراحي سرويكس از قبيل فرسايش ليزري يا سرما درماني ممكن است باعث تخريب غده هاي ترشح كننده موكوس در سرويكس شوند.

بيماريهاي مقاربتي

عفونت هايي منتقل شونده از طريق مقاربت (Sexually transmitted infections) از دلايل عمده ناباروري محسوب مي شود. عفونت هايي مقاربتي اغلب نشانه هاي اندكي از خود بروز مي دهند كه اين امر منجر به از دست رفتن زمان مناسب جهت اقدامات پيشگيرانه و درماني مناسب مي گردد.

نقايص فاز لوتئال

ناتواني برخي زنان در نگه داري مرحله ابتدايي بارداري ممكن است ناشي از نقص فاز لوتئال مرتبط با پروژسترون نامناسب و ناكافي باشد.

استعمال دخانيات

استعمال دخانيات براي تخمدان ها مضر مي باشد و ميزان صدمه آن بستگي به شدت و مدت زماني دارد كه شخص از دخانيات استفاده مي كند. نيكوتين و مواد شيميايي ديگر كه در توانايي بدن در توليد استروژن (هورموني كه در تنظيم تشكيل فوليكول ها و تخمك گذاري نقش دارد) مداخله مي كنند سبب مي شوند كه سلول هاي تخمك نسبت به ناهنجاريهاي ژنتيكي مستعد باشند. البته بعضي از صدمات غيرقابل اجتناب مي باشند، اما ترك سيگار مي تواند از صدمات بيشتر جلوگيري كند.

وزن بدن و اختلالات تغذيه اي

متخصصين علوم ناباروري بر اين عقيده هستند كه 12% از دلايل تمام ناباروري ها بدليل وزن اندك يا اضافه وزن زنان مي باشد. سلول هاي چربي، علاوه بر اندام هاي اوليه جنسي استروژن توليد مي كنند. چربي زياد بدن سبب توليد بيش از حد آندروژن ها مي شود كه واكنش بدن و جلوگيري از باردار شدن را در پي خواهد داشت. از طرفي چربي اندك بدن نيز منجر به توليد ناكافي استروژن و اختلال در سيكل قائدگي مي شود. در مجموع هم زنان با كمبود وزن و هم زنان با اضافه وزن داراي سيكل هاي نامنظم مي باشند كه تخمك گذاري آن رخ نمي دهد و يا به اندازه كافي نمي باشد.